Kradzież pieniędzy z konta bankowego a obowiązek zwrotu kwoty nieautoryzowanej transakcji, przełomowe orzeczenie TSUE

Zgodnie z art. 73 ust. 1 Dyrektywy, dostawca usług płatniczych co do zasady ma obowiązek niezwłocznego zwrotu kwoty nieautoryzowanej transakcji, nie później jednak niż do końca następnego dnia roboczego po stwierdzeniu transakcji lub otrzymaniu stosownego zgłoszenia. Z kolei art. 74 ust. 1 Dyrektywy reguluje odpowiedzialność płatnika za straty wynikające z nieautoryzowanych transakcji. Płatnik może ponosić pełną odpowiedzialność za wskazane straty, jeśli wynikają one z jego działania w nieuczciwych zamiarach albo z umyślnego lub rażącego zaniedbania obowiązków wynikających z postanowień Dyrektywy.

Jak wskazał Trybunał, wśród banków przyjęła się praktyka łącznego stosowania powyższych regulacji, tj., jeżeli w opinii banku klient przy dokonywaniu transakcji dopuścił się rażącego zaniedbania swoich obowiązków, bank odmawiał zwrotu środków powołując się na odpowiedzialność klienta za powstałą stratę. Mając na względzie opisane powyżej regulacje Trybunał uznał, że bank powinien w pierwszej kolejności dokonać zwrotu kwoty będącą przedmiotem nieautoryzowanej transakcji, a następnie zweryfikować, czy zachodzą podstawy prawne przypisania klientowi odpowiedzialności.

Istotnym elementem systemu ochrony płatnika jest rozkład ciężaru dowodu. Zgodnie z art. 72 ust. 2 Dyrektywy, samo zarejestrowanie użycia instrumentu płatniczego nie jest wystarczające do wykazania, że transakcja została autoryzowana ani że płatnik działał w nieuczciwych zamiarach lub dopuścił się umyślnego bądź rażącego zaniedbania swoich obowiązków. To na dostawcy usług płatniczych spoczywa obowiązek wykazania okoliczności uzasadniających przypisanie płatnikowi odpowiedzialności.

W praktyce oznacza to konieczność dokonania indywidualnej oceny okoliczności konkretnego zdarzenia takich jak sposób działania sprawcy, zastosowana metoda manipulacji czy zachowanie klienta. Sama okoliczność, że doszło do oszustwa internetowego, nie przesądza o odpowiedzialności płatnika.

TSUE w treści orzeczenia wskazał, że art. 73 ust. 1 Dyrektywy przewiduje wyjątek do obowiązku niezwłocznego zwrotu środków. Dotyczy on sytuacji, w której dostawca usług płatniczych powziął uzasadnione podejrzenie o wystąpieniu oszustwa, i poinformuje o tych podstawach na piśmie właściwy organ krajowy.

Orzeczenie to może stanowić istotny argument w sporach z bankami, które odmówiły zwrotu środków utraconych wskutek nieautoryzowanej transakcji, powołując się na rażące niedbalstwo klienta. Trybunał potwierdził, że obowiązek zwrotu środków oraz późniejsza ocena odpowiedzialności płatnika stanowią odrębne zagadnienia prawne. W konsekwencji należy uznać, że ewentualna odpowiedzialność klienta nie może sama w sobie uzasadniać odmowy niezwłocznego zwrotu środków. Orzeczenie to nie zwalnia płatnika z odpowiedzialności za umyślne lub rażąco niedbałe naruszenie obowiązków.

Ponadto rekomendujemy zachowanie szczególnej ostrożności podczas korzystania z bankowości elektronicznej, w szczególności przy przekazywaniu danych uwierzytelniających, otwieraniu nieznanych linków oraz zatwierdzaniu operacji płatniczych.

Zadzwoń

+48 42 207 66 66

Napisz

kancelaria@krs-adwokaci.pl

Dane kontaktowe i dojazd →