Umowy B2B i zlecenia pod kontrolą PIP — co sprawdzić przed 2027 rokiem

Od 8 lipca 2026 r., na podstawie ustawy z dnia 11 marca 2026 r. o zmianie ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy oraz niektórych innych ustaw, PIP ma szersze możliwości reagowania na przypadki zastępowania umów o pracę umowami cywilnoprawnymi, w tym kontraktami B2B.

Jeżeli podczas kontroli inspektor stwierdzi, że we współpracy dominują cechy stosunku pracy, po umożliwieniu stronom przedstawienia stanowiska może wydać polecenie usunięcia naruszeń. Niewykonanie otwiera drogę do wydania przez okręgowego inspektora pracy decyzji stwierdzającej istnienie stosunku pracy. PIP może również wystąpić do sądu z powództwem o ustalenie istnienia lub treści stosunku pracy.

Od decyzji przysługuje odwołanie do sądu pracy w terminie miesiąca od jej doręczenia. Co do zasady wniesienie odwołania odsuwa wykonanie decyzji do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia. Wyjątek może dotyczyć decyzji, której nadano rygor natychmiastowej wykonalności w sprawie osoby objętej szczególną ochroną przed zwolnieniem.

Według danych przedstawionych przez Głównego Inspektora Pracy, od 8 lipca do 18 września 2026 r. do inspekcji wpłynęły 1164 skargi dotyczące nieprawidłowego stosowania umów cywilnoprawnych. Inspektorzy wydali 355 poleceń zmiany formy zatrudnienia, z których 287 zostało już wykonanych. W pozostałych przypadkach nie upłynął jeszcze termin wykonania polecenia.

Zgodnie z zapowiedzią Głównego Inspektora Pracy do końca 2026 r. działania w tym obszarze mają opierać się na sygnałach od zatrudnionych. Od 1 stycznia 2027 r. PIP planuje wykorzystywać analizę ryzyka, wspieraną danymi z ZUS i Krajowej Administracji Skarbowej, do typowania firm do kontroli.

Zapowiedź ta dotyczy sposobu organizowania kontroli. Obowiązujące przepisy już teraz pozwalają PIP kwestionować nieprawidłową formę zatrudnienia, dlatego warto wykorzystać najbliższe miesiące na przegląd umów i zasad współpracy.

☎︎

+48 42 207 6666

Punktem odniesienia pozostaje art. 22 Kodeksu pracy. Kluczowe znaczenie ma wykonywanie pracy za wynagrodzeniem, pod kierownictwem pracodawcy oraz w miejscu i czasie przez niego wyznaczonym.

W praktyce szczególnej uwagi wymagają sytuacje, w których osoba współpracująca:

• wykonuje zadania pod bieżącym kierownictwem przełożonego,
• ma narzucone godziny i miejsce wykonywania pracy,
• musi osobiście wykonywać powierzone obowiązki,
• ma ograniczoną samodzielność w organizowaniu pracy,
• nie ponosi ryzyka gospodarczego charakterystycznego dla samodzielnej działalności.

Każdy przypadek wymaga oceny całokształtu współpracy. Pojedyncze rozwiązanie, na przykład wykonywanie usług w siedzibie firmy, nie przesądza samo o istnieniu stosunku pracy.

Nazwa umowy, wystawianie faktur czy zarejestrowanie działalności gospodarczej nie rozstrzygają o charakterze zatrudnienia. Zgoda współpracownika na B2B również nie pozwala zastąpić etatu, jeżeli rzeczywiste warunki wykonywania pracy wymagają zawarcia umowy o pracę.

Umowy zlecenia i kontrakty B2B nadal mogą być stosowane zgodnie z prawem. Przegląd powinien jednak obejmować zarówno ich treść, jak i codzienną praktykę: sposób wydawania poleceń, ustalania dostępności, rozliczania zadań i organizowania zastępstw.

Nowelizacja podwyższyła grzywny za wykroczenia przeciwko prawom pracownika wskazane w Kodeksie pracy. Osobie odpowiedzialnej za zawarcie umowy cywilnoprawnej w warunkach wymagających umowy o pracę grozi grzywna od 2 000 do 60 000 zł. Mandat nakładany przez inspektora pracy może wynieść do 5 000 zł, a w ustawowo określonych przypadkach ponownych naruszeń do 10 000 zł.

Stwierdzenie stosunku pracy oznacza również obowiązki związane między innymi z urlopami, czasem pracy, wynagrodzeniem za nadgodziny oraz rozliczeniami składkowymi i podatkowymi. Jeżeli ustalenie obejmie wcześniejsze okresy, mogą pojawić się roszczenia pracownicze i konieczność skorygowania rozliczeń za te okresy. Zakres skutków zależy od konkretnej sprawy i okresu objętego rozstrzygnięciem.

Ustawa przewiduje możliwość wyłączenia odpowiedzialności za konkretne wykroczenie polegające na zastąpieniu umowy o pracę umową cywilnoprawną. Dotyczy to między innymi umów zawartych przed 8 lipca 2026 r., jeżeli firma w ciągu 12 miesięcy od wejścia w życie ustawy dobrowolnie doprowadzi do zgodnego z prawem zatrudnienia przez zawarcie umowy o pracę. Rozwiązanie to nie oznacza jednak zwolnienia z ewentualnych rozliczeń ani roszczeń pracowniczych.

W razie wątpliwości przedsiębiorca może także wystąpić do Głównego Inspektora Pracy o interpretację indywidualną. Jej znaczenie zależy od zgodności opisu przedstawionego we wniosku z rzeczywistym sposobem współpracy. Interpretacja wydana dla innej firmy może być pomocną wskazówką, ale nie zapewnia ochrony wszystkim podmiotom działającym w tej samej branży.

Nasza Kancelaria wspiera przedsiębiorców w analizie umów zlecenia i kontraktów B2B oraz rzeczywistych zasad współpracy. Wskażemy postanowienia i praktyki, które mogą wzbudzić zastrzeżenia PIP, ocenimy ryzyko uznania współpracy za stosunek pracy i zaproponujemy konkretne zmiany służące jego ograniczeniu.

Jeżeli chcą Państwo zweryfikować stosowane umowy lub przygotować firmę do kontroli, zapraszamy do kontaktu.

Przedstawione informacje nie stanowią opinii prawnej. W celu uzyskania szczegółowych informacji lub pomocy prawnej prosimy o kontakt z Kancelarią: 42 207 66 66, kancelaria@krs-adwokaci.pl.

Zadzwoń

+48 42 207 66 66

Napisz

kancelaria@krs-adwokaci.pl

Dane kontaktowe i dojazd →